Ἀγαπητοί μου Πατέρες καί ἀδελφοί,
Παιδιά μου ἐν Κυρίῳ ἀγαπημένα,
Ἐγκαταλείπουμε ὁριστικὰ τὸ χαρμόσυνο κλῖμα τῶν ἑορτῶν τοῦ Δωδεκαημέρου. Στὴν συνείδηση τῶν περισσοτέρων ἀνθρώπων, οἱ ἡμέρες αὐτὲς καταγράφονται ὡς οἱ πιὸ χαρούμενες καί φωτεινὲς ἡμέρες τοῦ χρόνου. Οἱ Γιορτές, ὅμως, τελείωσαν! Γιὰ ὅσους ἐπένδυσαν μόνον στὶς ἀγορὲς τῶν δώρων καὶ στὴν συμμετοχή τους σὲ ἑορταστικὲς συνάξεις καὶ ἐκδηλώσεις, ἡ ἐπιστροφὴ στὴν καθημερινότητα συνοδεύεται ἀπὸ μιὰ μελαγχολία, τὴν ὁποία μπορεῖ νὰ ἐλαφρώσει μόνον ἡ προσμονὴ μιᾶς ἑπόμενης ἀργίας. Ὅσοι, ὅμως, ἀπὸ ἐμᾶς ἀναζητήσαμε τὴν πνευματικὴ διάσταση τῶν ἡμερῶν καὶ ἀντιμετωπίσαμε τὴν περίοδο αὐτὴ ὡς εὐκαιρία ἀναθερμάνσεως τῆς πίστεώς μας, ἔχουμε τὴν δυνατότητα νὰ διατηρήσουμε τὴν χαρὰ καὶ νὰ διαποτίσουμε ὅλες τὶς ἡμέρες τοῦ χρόνου μὲ τὴν Θεία Χάρη, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὸ νόημα καὶ τὴν οὐσία κάθε μικρῆς ἢ μεγάλης ἑορτῆς τῆς Ἐκκλησίας μας.
Στὴν σημερινὴ Ἀποστολικὴ περικοπή, ὁ Ἀπόστολος Παῦλος ἀπευθύνεται πρὸς τοὺς Ἑβραίους συμπατριῶτες του καί, γιὰ μιὰ ἀκόμα φορά, προσπαθεῖ νὰ τοὺς πείσει πώς, μόνον ἡ πίστη στὸ Εὐαγγέλιο τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐξασφαλίζει στὸν ἄνθρωπο τὴν σωτηρία. Δὲν ἀρκεῖται ὅμως μόνον σὲ αὐτό. Τοὺς ἐπισημαίνει πὼς ἡ πίστη στὸν ἀληθινὸ Μεσσία δὲν μπορεῖ παρὰ νὰ ὁδηγήσει σὲ ρήξη μὲ τὴν θρησκευτικότητα τοῦ Ἑβραϊκοῦ Νόμου καὶ τὴν προσήλωση στοὺς τύπους καὶ τὶς τελετουργίες τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης.
Ἀναφέρεται μάλιστα σὲ μιὰ πολὺ συγκεκριμένη θυσία τῶν Ἑβραίων, τὴν θυσία τοῦ ἐξιλασμοῦ, κατὰ τὴν ὁποία, τὸ μὲν αἷμα τοῦ θυσιασμένου ζώου μεταφερόταν στὸ βάθος τοῦ Ναοῦ τῶν Ἱεροσολύμων, στὰ Ἅγια τῶν Ἁγίων, μὲ σκοπό την ἐξιλέωση τῶν ἁμαρτιῶν τοῦ λαοῦ, τὸ δὲ σῶμα του μεταφερόταν ἔξω ἀπὸ τὸν ἱερὸ χῶρο τοῦ Ναοῦ καὶ καιγόταν, χωρὶς νὰ ἐπιτρέπεται νὰ φάει κανεὶς ἀπὸ αὐτό. Ἂς ἀκούσουμε λοιπόν, πῶς παραλληλίζει ὁ μέγας Ἀπόστολος τὸ τελετουργικὸ τῆς θυσίας αὐτῆς μὲ τὴν πίστη στὸν Ἰησοῦ Χριστό:
«Τὰ σώματα τῶν ζώων», γράφει, «ποὺ τὸ αἷμα τους εἰσάγεται ἀπὸ τὸν Ἀρχιερέα στὰ Ἅγια τῶν Ἁγίων γιὰ τὴ συγχώρηση τῶν ἁμαρτιῶν, καίγονται ἔξω ἀπὸ τὸ στρατόπεδο. Γι’ αὐτὸ κι ὁ Ἰησοῦς, γιὰ νὰ ἐξαγνίσει τὸ λαό του μὲ τὸ ἴδιο του τὸ αἷμα, θανατώθηκε ἔξω ἀπὸ τὴν πύλη. Ἂς πᾶμε, λοιπόν, κι ἐμεῖς ἔξω ἀπὸ τὸ στρατόπεδο κοντά του, κι ἂς ὑποστοῦμε τὸν ἴδιο μ’ Αὐτὸν ἐξευτελισμὸ» (Ἔβρ. 13:11-13).
Σὲ αὐτὴ τὴν τελευταία φράση κρύβεται, ἀδερφοί μου, ὅλη ἡ οὐσία τῆς διδασκαλίας τοῦ Ἀποστόλου Παύλου. Γνωρίζουμε πὼς γι΄ αὐτόν, ἡ λύτρωση ἔρχεται μέσῳ τῆς πίστεως στὸν Χριστό. Σήμερα, ὅμως, ἀντιλαμβανόμαστε πὼς πίστη, δὲν σημαίνει ἁπλῶς ἀποδοχὴ κάποιας διδασκαλίας ἢ κάποιων δογμάτων ἀλλὰ συμπόρευση μὲ τὸν Χριστό, συμμετοχὴ στὸν ἐξευτελισμό Του, συμμετοχὴ στὸ Πάθος Του. Αὐτὴ ἡ συμμετοχή, ὅμως, γίνεται καὶ ἡ προϋπόθεση συμμετοχῆς στὴν Ἀνάστασή Του.
Σὲ κάθε Θεία Λειτουργία, ἀμέσως μετὰ τὸν Χερουβικὸ Ὕμνο, ἀκολουθεῖ ἡ Μεγάλη Εἴσοδος. Ὅπως, βεβαίως, θυμᾶστε, ἔχει προηγηθεῖ ἡ Μικρὴ Εἴσοδος ὅπου ὁ ἱερέας σκέπασε μὲ τὸ Εὐαγγέλιο τὸ πρόσωπό του. Ἦταν τότε πού, συμβολικά, ὁ Χριστὸς ἔρχεται γιὰ νὰ κηρύξει τὸν λόγο Του. Στὴν Μεγάλη Εἴσοδο, ὁ Χριστὸς ὁλοκληρώνει τὸ κήρυγμά Του καὶ ὁδηγεῖται στὴν θυσία. Εἶναι ἡ στιγμή, κατὰ τὴν ὁποία ἡ Ἐκκλησία, μὲ μυστικὸ τρόπο, μᾶς καλεῖ νὰ συμμετάσχουμε στὴν τελευταία φάση τῆς ἐπίγειας ζωῆς τοῦ Κυρίου μας, δηλαδὴ τὴν εἴσοδο στὴν Ἱερουσαλήμ, τὰ Ἅγια Πάθη καὶ τὴν Ταφή Του. Τὰ Τίμια Δῶρα συμβολίζουν τὸ Σῶμα τοῦ Χριστοῦ, τὸ Ὁποῖο, ἐντὸς ὀλίγου, θὰ ἀποτελέσει τον Ἀμνὸ τῆς θυσίας ἐπάνω στὸ θυσιαστήριο, δηλαδή, τὴν Ἁγία Τράπεζα. «Μεγάλη Εἴσοδο», λοιπόν, ὀνομάζουμε τὴν μεταφορὰ τῶν Τιμίων Δώρων ἀπὸ τὴν Προσκομιδὴ πρός τὴν Ἁγία Τράπεζα. Πραγματοποιεῖται κατὰ τὴν στιγμὴ ὅπου ἀκούγεται ἡ φράση τοῦ Χερουβικοῦ Ὕμνου: «...ὡς τὸν Βασιλέα τῶν ὅλων ὑποδεξόμενοι», Δηλαδή, «Ὑποδεχόμαστε τὸν Βασιλέα τοῦ Σύμπαντος».
Ὁ ἱερέας ἔρχεται στὴν Ἁγία Πρόθεση καί, ἀφοῦ σηκώσει τὰ Ἅγια Δῶρα, τὸν ἄρτο καὶ τὸν οἶνο, στὸ ὕψος τῆς κεφαλῆς του, βγαίνει ἀπὸ τὴν βόρεια εἴσοδο τοῦ Ἱεροῦ. Ὅπως τὰ κρατᾶ, τὰ περιφέρει στὸν Ἱερό Ναὸ ἀνάμεσα στὸ πλῆθος, μὲ βῆμα ἀργό. Προηγοῦνται λαμπάδες, ἑξαπτέρυγα καὶ θυμίαμα, ποὺ μᾶς βοηθοῦν νὰ ζήσουμε τὴν παρουσία ὅλων τῶν ἁγίων καὶ τῶν δικαίων ποὺ συνοδεύουν Αὐτόν, τὸν Ἄναρχο καὶ Ὑπερούσιο Θεό, ποὺ ἔρχεται τώρα νὰ θυσιαστεῖ. Προηγοῦνται οἱ ἀγγελικὲς στρατιὲς ποὺ τὸν δοξολογοῦν, συνοδεύοντάς Τον στὴν μυστικὴ Του θυσία, ὅπως ἀκοῦμε καὶ στὴν τελευταία φράση τοῦ Χερουβικοῦ ποὺ ψάλλουν οἱ ἱεροψάλτες: «Ταῖς ἀγγελικαῖς ἀοράτως δορυφορούμενον τάξεσι» Δηλαδή, «Προσέρχεται ὁ Κύριος, περιστοιχιζόμενος ἀοράτως ἀπὸ τὶς ἀγγελικὲς δυνάμεις».
Ἡ μεταφορὰ τῶν Τιμίων Δώρων ἀπὸ τὴν Ἁγία Πρόθεση στὴν Ἁγία Τράπεζα συμβολίζει τὴν διαδρομὴ τοῦ Χριστοῦ ἀπὸ τὴν Βηθανία στὴν Ἱερουσαλήμ, ὅπου Τὸν ὑποδέχθηκαν «μετὰ βαΐων καὶ κλάδων». Ὁ Βασιλεὺς τῶν Βασιλέων εἰσέρχεται στὴν Ἁγία Πόλη. Καθὼς παρακολουθοῦμε τὴν περιφορὰ τῶν Τιμίων Δώρων στὸν Ἱερό Ναό, γεμάτοι εὐλάβεια ἀλλὰ καὶ χαρά, θυμίζουμε τοὺς Ἱεροσολυμῖτες, οἱ ὁποῖοι κραύγαζαν: «Εὐλογημένος ὁ Ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου».
Ξέρουμε ὅμως πὼς ὁ Κύριος, τότε, δὲν βάδιζε πρὸς ἕναν ἀνθρώπινο θρόνο δόξης, ἀλλα πρὸς τὴν σταυρικὴ Του θυσία. Αὐτὸ σπεύδει νὰ μᾶς θυμίσει καί ὁ ἱερέας: Καθὼς φτάνει στὴν Ὡραία Πύλη στρέφεται πρὸς τὸν λαὸ τοῦ Θεοῦ καί, θυμίζοντάς μας τὸν ληστὴ ποὺ σταυρώθηκε στὰ δεξιὰ τοῦ Χριστοῦ, μᾶς λέει: «Πάντων ὑμῶν μνησθείη Κύριος ὁ Θεὸς ἐν τῇ Βασιλείᾳ Αὐτοῦ». Δηλαδή: «Ὅπως ὁ Χριστὸς ὑποσχέθηκε νὰ θυμηθεῖ τὸν μετανιωμένο ληστὴ ἔτσι νὰ θυμηθεῖ καὶ ὅλους ἐμᾶς στὴ Βασιλεία Του».
Μὲ τὴν τοποθέτηση τῶν Τιμίων Δώρων ἐπάνω στὸ Θυσιαστήριο ὁλοκληρώνεται ἡ Μεγάλη Εἴσοδος. Ὁ Μυστικὸς Δεῖπνος, τὰ μαρτύρια, ἡ Σταύρωση, ἡ Ταφή, ἡ Ἀνάσταση καὶ ἡ Ἀνάληψη τοῦ Κυρίου εἶναι σὰν νὰ πραγματοποιοῦνται τὴν στιγμὴ αὐτὴ ἐπάνω στὴν Ἁγία Τράπεζα.
Καθὼς ὁ ἱερέας ἀκουμπᾶ τὰ Τίμια Δῶρα, ψάλλει τὸ τροπάριο τῆς Ἀποκαθηλώσεως: «Ὁ εὐσχήμων Ἰωσὴφ ἀπὸ τοῦ ξύλου καθελών...» Τὰ δικά του χέρια ἀντὶ τὰ χέρια τοῦ Ἰωσὴφ καὶ τοῦ Νικοδήμου κηδεύουν τώρα τὸν Χριστό. Ἕνα μεγάλο κάλυμμα, ὁ «ἀέρας» ὅπως λέγεται, μὲ τὸ ὁποῖο ὁ ἱερέας σκεπάζει τὰ Τίμια Δῶρα, συμβολίζει τὴν σινδόνη μὲ τὴν ὁποία ὁ Ἰωσὴφ τύλιξε τὸ Σῶμα τοῦ Χριστοῦ, ἐνῷ τὸ θυμίαμα θυμίζει τὰ ἀρώματα τῆς ταφῆς Του.
Ἀδελφοί μου,
Κατὰ τὴν ὥρα τῆς Μεγάλης Εἰσόδου, ὁ Κύριός μας περιφέρεται ἀνάμεσά μας. Τὸ πρόσωπό Του εἶναι πρᾶο καὶ γαλήνιο, ὅπως ἀπεικονίζεται στὴν εἰκόνα τῆς Κυριακῆς τῶν Βαΐων. Κατὰ τὴν ἡμέρα ἐκείνη γνώριζε πὼς οἱ Ἱεροσολυμῖτες ὑποδέχονταν κάποιον ἄλλο μεσσία, ἕναν μεσσία τῆς φαντασίας τους, ἕναν μεσσία ἐπαναστάτη, ἀνατροπέα καὶ ἀπελευθερωτῆ ἀπὸ τὴν σκλαβιὰ τῶν Ρωμαίων. Ἐμεῖς, ὅμως, γνωρίζουμε πὼς ἡ δική Του δόξα ὑπῆρξε τὸ Πάθος καὶ ἡ Σταύρωσή Του. Θρίαμβός Του, ἡ ἄφατη μακροθυμία του. Νίκη Του, ἡ ἀπόλυτη ταπεινοφροσύνη Του. Αὐτός, ὁ ἀληθινὸς Μεσσίας, σὲ κάθε Θεία Λειτουργία, μᾶς κοιτᾶ καὶ μᾶς ρωτᾶ: «Ἐσύ, θὰ μὲ ἀκολουθήσεις;»
Ἂς μὴν ἀρνηθοῦμε αὐτὴ τὴν πρόσκληση. Ἂς μὴν Τὸν ἐγκαταλείψουμε στὴν ἀπόλυτη μοναξιὰ ποὺ βίωσε ἐπάνω στὸν Σταυρό. Ἂς γίνουμε μέτοχοι τοῦ Πάθους Του, ὅπως ὑπῆρξε ὁ Ἀπόστολος Παῦλος καὶ ὅλοι οἱ Ἅγιοι καὶ μάρτυρες τῆς πίστεώς μας. Καὶ ἂς εἴμαστε βέβαιοι πὼς καὶ Ἐκεῖνος θὰ σταθεῖ πλάι μας τὴν ὥρα τῆς δεύτερης καὶ ἔνδοξης Παρουσίας Του. Ἀμήν.
Μὲ ὅλη μου τὴν πατρικὴ ἀγάπη,
Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΣΑΣ
† Ο ΑΙΤΩΛΙΑΣ ΚΑΙ ΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΣ